Қазақстанда қорларды басқару

Кіріспе

«Астана» халықаралық қаржы орталығы (АХҚО) дайындаған есеп Қазақстандағы қорларды басқару нарығының дамуына арналған. Есеп ұлттық заңнама және АХҚО құқығы шеңберінде жұмыс істейтін реттелетін инвестициялық қорларды қамтиды. Онда басқарудағы активтердің көлемі, нарықтың құрылымы мен даму динамикасы, сондай-ақ инвесторлардың әртүрлі санаттарының қатысуы қарастырылады. Екі реттеу жүйесін салыстыруға және нарықтың одан әрі даму мүмкіндіктеріне ерекше назар аударылады. 

Негізгі қорытындылар

Қазақстандағы реттелетін инвестициялық қорлар нарығы кеңейіп келеді 

2025 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанда 175 реттелетін қор және 78 басқарушы компания болды. Қорлардың басқаруындағы активтердің жиынтық көлемі шамамен 1,6 млрд АҚШ долларын құрады. 2020 жылдан бері қорлар саны үш еседен астам өсті. Бұл өсім негізінен АХҚО юрисдикциясында жаңа қорлардың тіркелуіне байланысты болды. Аталған көрсеткіштер есепте қамтылған реттелетін инвестициялық қорларға қатысты. 

 

Активтердің басым бөлігі кәсіби инвесторларға арналған қорларда шоғырланған, ал бөлшек инвесторлардың қатысуы әзірге шектеулі 

Тікелей инвестициялар қорлары мен хедж-қорлардың басқаруындағы активтердің жиынтық көлемі шамамен 980 млн АҚШ долларын немесе реттелетін қорлар активтерінің шамамен 60%-ын құрайды. Салыстыру үшін, бөлшек инвесторларға қолжетімді инвестициялық пай қорларының активтері 190,2 млн АҚШ долларын немесе жалпы көлемнің шамамен 12%-ын құрайды. Пай ұстаушылардың саны артқанымен, бөлшек инвесторлар депозиттер мен жылжымайтын мүлікке басымдық беруді жалғастыруда. Есепте олардың ұжымдық инвестицияларға қатысуын кеңейту әлеуеті атап өтіледі. Ықтимал тежеуші факторларға табыс деңгейі, қарыз жүктемесі және инвестициялау шарттары қарапайым әрі түсінікті қор өнімдерінің жеткіліксіздігі жатады. 

 

АХҚО қор түрлері мен инвестициялық стратегияларды әртараптандыруға ықпал етеді 

2025 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша есепте қамтылған 175 реттелетін қордың 101-і АХҚО юрисдикциясында тіркелген. Олардың қатарында тікелей инвестициялар қорлары, венчурлық қорлар, хедж-қорлар, жылжымайтын мүлік қорлары (REIT) және басқа да мамандандырылған қорлар бар. Есепте қорлардың ұйымдық-құқықтық нысандары, инвестициялық мандаттары, рұқсат етілген қаржы құралдары және басқарушы компаниялардың капиталына қойылатын талаптар бойынша ұлттық реттеу мен АХҚО реттеуі арасындағы айырмашылықтар қарастырылады. АХҚО-ның реттеуші ортасы тәуелсіз қор басқарушыларының нарыққа шығуына және ұсынылатын инвестициялық өнімдер ауқымының кеңеюіне де ықпал етеді.